
راهنمای انتخاب مکان مناسب کندو برای زنبورداری در مناطق مختلف
شما میتوانید زنبورداری را در هر مکانی که زندگی میکنید انجام دهید. حتی اگر فضای کمی در اختیار دارید، نباید نگران محل قرار دادن کندو باشید. اگر برخی دستورالعملهای پایه را رعایت کنید، کندو فضای زیادی نیاز ندارد. این مقاله، الزامات کلی برای انتخاب محل قرارگیری کندو را شرح میدهد و همچنین به شرایط خاص در محیطهای گوناگون نیز میپردازد.
محل قرار دادن کندو تأثیر مستقیمی بر توانایی زنبورها در یافتن خانهشان، میزان بازدهی محصولات کندو و ایمنی انسانها و حیوانات دارد. در مناطق مسکونی، باید با دقت بیشتری محل استقرار کندو را انتخاب کنید تا از تحریک زنبورهای عسل و نیش زدن انسانها یا حیوانات و یا ترک کندو توسط زنبورها جلوگیری شود.
الزامات مهم برای قرار دادن کندو
دانستن اینکه کجا باید کندو را قرار داد، زمانی کار سادهای خواهد بود که برای انتخاب محل، زمان کافی صرف کرده باشید. پیش از آنکه محل نهایی را برای استقرار کندو مشخص کنید، باید نکاتی را مدنظر قرار دهید. این الزامات را میتوان به سه گروه اصلی تقسیم کرد: نیازهای زنبورها، ایمنی کندو، و ایمنی زنبوردار و سایر انسانها و حیوانات موجود در منطقه.
این الزامات اصلی در همه محیطها، اعم از روستایی، حومهای یا شهری، صدق میکنند. موارد زیر از جمله الزامات مهم برای قرار دادن کندو هستند:
۱. دسترسی آسان برای زنبوردار
کندو را باید در مکانی قرار دهید که دسترسی به آن برای شما آسان باشد. در نظر داشته باشید که برای بازدید از کندو و مدیریت آن باید ابزار، تجهیزات و مواد لازم را به محل ببرید. همچنین، پس از برداشت، باید محصولات کندو را از آنجا حمل کنید. بنابراین، زمینهای با شیب زیاد برای قرار دادن کندو مناسب نیستند.
در محیطهای شهری، محل قرارگیری کندو باید از طریق آسانسور یا راهپلههای عادی قابل دسترسی باشد، نه از راهپلههای باریک یا مسیرهای اضطراری. در مناطق روستایی، باید اطمینان حاصل کنید که راهها و مسیرهای منتهی به کندو در تمام شرایط آبوهوایی قابل عبور باشند. علاوه بر این، کندو باید در مکانی قرار گیرد که برای ورود به آن نیاز به اجازه گرفتن یا اطلاع دادن به کسی نداشته باشید.
۲. زهکشی مناسب برای امنیت کندوها
زنبورهای عسل به محیطی خشک برای زندگی نیاز دارند. رطوبت بیش از حد در اطراف کندو میتواند باعث شود که زنبورها از آن خوششان نیاید و آن را ترک کنند. اگر رطوبت تا خود کندو برسد و باعث نمزدگی آن شود، اوضاع حتی بدتر خواهد شد.
کندوهای مرطوب با مشکلات زیادی مواجه میشوند که شما نمیخواهید زنبورهایتان با آنها دستوپنجه نرم کنند. از جمله این مشکلات میتوان به رشد قارچ در کندو و پوسیدگی چوب آن اشاره کرد. همچنین، ممکن است کندو در زمین مرطوب فرو برود و ورودی پایین آن برای زنبورها مسدود شود. محیط مرطوب در اطراف کندو باعث افزایش رطوبت داخل آن شده و روند تبخیر آب از شهد را کند و دشوار میکند؛ فرآیندی که در نهایت منجر به کاهش تولید عسل خواهد شد.
۳. در دسترس بودن آب برای استفاده کلنی ها
با وجود اینکه باید محیط اطراف کندو خشک باشد، لازم است که زنبورها به منبع آبی در نزدیکی کندو دسترسی داشته باشند. در محیطهای روستایی، منبع آب نیازی نیست خیلی نزدیک به کندو باشد. در مناطق روستایی و حومهای، رودخانهها، نهرها و سدها میتوانند منبع مناسبی برای آبرسانی به زنبورها باشند. با این حال، منبع آب باید به اندازهای از کندو فاصله داشته باشد که از خطرات احتمالی مانند سیلاب برای کندو جلوگیری شود. در محیطهای شهری، باید منبع آب را در نزدیکی یا اطراف کندو فراهم کرد.
زنبورها از آب برای انجام عملکردهای مختلف درون کندو استفاده میکنند. همچنین برای انجام فعالیتهای زیستی خود به نوشیدن آب نیاز دارند. آبی که برای زنبورها فراهم میکنید باید تازه و تمیز باشد. آب راکد که بوی ماندگی میگیرد و میتواند محل رشد میکروارگانیسمهای مضر باشد، مناسب نیست.
زنبورهای عسل ممکن است در منابع آبی که بهدرستی طراحی نشدهاند غرق شوند. بالهای آنها خیس شده و توان پرواز خود را از دست میدهند. در محلهای آبرسانی که برای زنبورها فراهم میکنید، باید چند تکه سنگ و چوب شناور قرار دهید. زنبورها روی این سنگها و چوبها فرود آمده و بدون خیس شدن بالهایشان آب مینوشند و بهراحتی پرواز میکنند.
تأمین منبع آب برای زنبورها این امکان را میدهد که کنترل کیفیت آب و ایمنی آن را در دست داشته باشید. در محیطهای شهری، این کار از استفادهٔ زنبورها از منابع آبی متعلق به دیگران جلوگیری میکند؛ منابعی مثل سینک آشپزخانه همسایه، استخر شنا یا ظرف آب حیوانات خانگی، که ممکن است باعث شکایت همسایگان شود.
۴. تهویه مناسب در مکان استقرار کندوها
جریان هوای تازه درون کندو برای حیات زنبورها اهمیت زیادی دارد. باید اطمینان حاصل کنید که هوا بهصورت طبیعی در اطراف کندو جریان دارد. به همین دلیل، محلهایی مانند گودالها، درهها و فضاهای محصور، چندان مناسب برای استقرار کندو نیستند. کندو را در محیطی باز و دارای تهویه مناسب قرار دهید. حتی در زنبورداری داخل ساختمان نیز، تهویه اهمیت حیاتی دارد و باید همواره هوای تازه در اختیار زنبورها باشد.
۵. محافظت از کندوها در برابر باد
پیشنهاد می کنیم مقاله ” راهنمای کامل و کاربردی استفاده از بادشکن برای محافظت از کندو در زنبورداری ” را مطالعه کنید 🌹

در حالی که باید از ایستایی بیش از حد هوا در اطراف کندو پرهیز کرد، نباید کندو را مستقیماً در معرض وزش باد قرار داد. قرار دادن کندو بر فراز تپهها توصیه نمیشود. در مکانهایی مانند پشتبام، باید تدابیری برای محافظت از کندو در برابر باد اتخاذ شود. دلیل اصلی این کار، جلوگیری از سرمای بیش از حد کندو و صدایی است که از برخورد باد به کندو تولید میشود.
در مکانهایی که باد زیادی میوزد، زنبورها نمیتوانند بهخوبی پرواز کنند و برای بازگشت به کندو دچار مشکل میشوند. رایجترین روشهای بادشکن برای کندو شامل استفاده از بستههای علوفه، پارچههای برزنتی، و درختان یا گیاهان است. این عناصر بهخوبی باعث کاهش سرعت باد در اطراف کندو میشوند.
۶. بهره برداری مناسب از نور خورشید
اجازه دهید نور خورشید در صبح روی کندو بتابد. این نور صبحگاهی کندو را گرم میکند و باعث میشود زنبورها فعالیت روزانه خود را زودتر آغاز کنند. در مناطق شمالی ایالات متحده، بهتر است کندو به گونهای قرار گیرد که ورودی آن رو به سمت جنوب باشد. اگر این کار ممکن نبود، دستکم مطمئن شوید نور خورشید در صبح بر کندو میتابد و آن را گرم میکند.
در عین حال، محافظت از کندو در برابر نور شدید ظهرگاهی نیز مهم است. گرمای زیاد باعث میشود زنبورها انرژی خود را صرف خنک کردن کندو کنند. برخی زنبورها آب میآورند و آن را در کندو پخش میکنند، در حالی که دیگر زنبورها با بالزدن جریان هوا ایجاد میکنند تا دما را پایین بیاورند. این انرژی بهتر بود صرف تولید محصولات کندویی میشد.
یکی دیگر از اثرات گرمای زیاد، آسیب به شانهای موم در کندو است. در دمای بالا، شانهای سنگینِ پر از تخم یا عسل ضعیف شده و ممکن است از قاب جدا شوند و بیفتند. از نشانههای دمای بالای کندو، میتوان به تشکیل «ریش زنبوری» در بیرون کندو و ایستادن زنبورها بر ورودی کندو و بالزدن برای تهویه اشاره کرد. به همین دلیل، بهترین حالت برای تابش نور، نوری فیلترشده (نیمسایه) است.
۷. پایهٔ صاف و پایدار
محلی که برای قرار دادن کندو انتخاب میکنید باید پایدار و همسطح باشد. زمین نباید باعث فرو رفتن کندو در خاک شود. زمین خشک برای پایهٔ کندو بیشترین استحکام را فراهم میکند. از تجهیزاتی که در دسترس دارید برای تراز کردن سطح استفاده کنید. بسیاری از زنبورداران از بلوکهای سیمانی بهعنوان پایهٔ کندو استفاده میکنند. این پایهها کندو را از سطح زمین بلند میکنند، بدون آنکه خیلی بالا برود.
برخی زنبورداران از پایههایی با طرحهای مختلف برای همین هدف بهره میبرند. مطمئن شوید پایهٔ کندو به اندازهای محکم است که مانع دسترسی آسان جوندگان، آفات، انگلها، حشرات و حیوانات کوچک به کندو شود. همچنین بلند بودن کندو از سطح زمین، کار کردن با آن را برای زنبوردار راحتتر میکند و از درد کمر جلوگیری میکند. البته نباید کندو بیش از حد بلند شود بهطوری که دسترسی به جعبههای بالایی مشکل شود.
زنبورها برای زندگی به کندویی همسطح نیاز دارند. مطمئن شوید کندو از پهلوها کاملاً تراز است. میتوان تا حدود ۲ سانتیمتر شیب به جلو در نظر گرفت تا آب باران از سطح کندو خارج شود. این شیب به جلو از ورود آب به درون کندو جلوگیری کرده و کمک میکند آب از ورودی کندو دور شود.
۸. ایمنی برای اعضای خانواده ؛ بزرگسالان، مهمانان، کودکان و حتی حیوانات خانگی
اطمینان حاصل کنید که مکان قرارگیری کندو برای خانوادهتان ایمن باشد. این شامل بزرگترها، کودکان، مهمانان و حیوانات خانگی میشود. اطراف کندو را حصارکشی کنید تا دسترسی به آن آسان نباشد. همچنین میتوانید تابلوی هشدار در نزدیکی کندو نصب کنید.
۹. مسیرهای عبور و مرور انسان و حیوانات
از موانعی استفاده کنید که مسیر پرواز زنبورها هنگام رفتوآمد از کندو به ارتفاع بالا منتقل شود. برای هر فاصله ای که زنبور بهصورت افقی پرواز میکند، میتواند به همان اندازه ارتفاع بگیرد. با بهرهگیری از این اصل، زنبورها را وادار کنید در مسیر پرواز خود از روی مانع عبور کرده و بالای سر افراد یا حیوانات در منطقه پرواز کنند.
همچنین میتوانید ورودی کندو را از مسیرهای پر رفتوآمد دور کنید. ورودی کندو را طوری محافظت کنید که زنبورهای نگهبان افراد عبوری را تهدید تلقی نکنند.
۱۰. فاصلهگذاری مناسب بین کندوها
کندوها را در فضایی قرار دهید که فاصله کافی میان آنها وجود داشته باشد. این کار باعث میشود فضای کافی برای کار کردن روی هر کندو داشته باشید و هنگام خم شدن روی یک کندو، خطر واژگون کردن کندوی مجاور وجود نداشته باشد. فاصله میان کندوها همچنین به پراکندگی بوهای کندو کمک میکند و احتمال وقوع غارت را کاهش میدهد.
۱۱. آلودگی صوتی محل استقرار کندوها
صداهای بلند و مکرر که به کندو میرسند، باعث تحریک زنبورهای عسل میشوند. در این حالت، زنبورها وارد حالت تهاجمی شده، نیش میزنند و ممکن است باعث بروز مشکل برای شما با همسایگان یا مقامات محلی شوند. زنبورهای عسل حتی ممکن است به دلیل وجود صداهای زیاد از کندو فرار کنند. بنابراین مکانی را برای کندو انتخاب کنید که در آن کمترین میزان صدا یا هیچ صدایی وجود نداشته باشد.
۱۲. نور چراغ ها در مسیر تردد زنبورها
نورهایی که در تاریکی میتابند، زنبورها را جذب میکنند. زنبورهای نگهبانی که در نزدیکی ورودی کندو قرار دارند، در شب جذب این نورها میشوند و به سمت منبع نور پرواز میکنند. آنها سپس مدام دور نور میچرخند تا یا بر اثر حرارت سوخته، یا از خستگی بمیرند.
برای جلوگیری از این مشکل، کندو را در مکانی قرار دهید که در شب با نور روشن نشود. این موضوع یکی از چالشهای مهم در تعیین محل قرار دادن کندو در مناطق شهری و حومه است. نزدیکی به همسایگان و فضاهای عمومی مانند خیابانها، اغلب باعث میشود نورهای امنیتی به محل زنبورداری شما بتابد.
اگر نمیتوانید از این وضعیت اجتناب کنید ، مانند شرایط رایج در مناطق شهری و حومه ، میتوانید با چرخاندن ورودی کندو به سمت مخالف منبع نور، مشکل را کاهش دهید. همچنین میتوانید یک مانع (مثلاً صفحه یا دیوارک) در نزدیکی منبع نور نصب کنید تا کندو در سایه آن قرار گیرد.
در صورت امکان، میتوانید با همسایه ها خود صحبت کرده و از آنها بخواهید چراغ امنیتی مجهز به حسگر حرکتی نصب کنند تا تنها در صورت نیاز روشن شوند.
محل قرارگیری کندو در مناطق روستایی
اراضی وسیع باز و پوشش گیاهی فراوان، از ویژگیهای مناطق روستایی است. با این حال، تصمیمگیری در مورد محل قرار دادن کندو در مناطق روستایی آسان نیست، زیرا مسئله امنیت هم مطرح است. در این مناطق، سارقان ممکن است به راحتی به کندو دسترسی پیدا کرده و محتویات کندو یا حتی خود کندو را سرقت کنند. همچنین، حیوانات زیادی ممکن است به کندو حمله کنند.
بنابراین، در یک منطقه روستایی باید محل زنبورستان را با دقت انتخاب کنید تا امنیت کافی برای کندو فراهم شود. این کار معمولاً به قرار دادن کندو در حاشیه حیاط خانه، رو به زمینهای کشاورزیای که احتمالاً در اختیار دارید، منجر میشود. در چنین محلی، هم میتوانید امنیت کندو را تأمین کنید و هم میدانهای چرا برای زنبورها فراهم سازید.
در اینگونه مکانها، خطر حمله زنبورها به انسان یا حیوانات بسیار اندک است. همچنین، سر و صدا نیز مشکل عمدهای در زنبورداری روستایی محسوب نمیشود، زیرا این مناطق به طور کلی ساکتتر از نواحی شهری هستند. وجود یک حصار ساده از گیاهان بوتهای در اطراف محل زنبورستان، امنیت بیشتری برای اعضای خانواده، همسایگان، حیوانات خانگی و دامها فراهم میکند. این پوشش گیاهی همچنین کندو را از دید سارقان پنهان کرده و در عین حال سایه و گاهی منبع تغذیهای برای زنبورها ایجاد میکند.
محل قرار دادن کندو در یک زمین باز

در طول فعالیت زنبورداری خود ممکن است نیاز پیدا کنید که در یک زمین باز یک زنبورستان ایجاد کنید. هنگام تصمیمگیری درباره محل قرار دادن کندو در یک زمین، باید به موقتی یا دائمی بودن زنبورستان توجه داشته باشید. زنبوردارانی که برای ارائه خدمات گردهافشانی به کشاورزان از مکانی به مکان دیگر جابهجا میشوند، زنبورستانهای موقتی راهاندازی میکنند. اما اگر قرار است زنبورستان دائمی در یک زمین ایجاد شود، باید راهحلهایی برای چالشهای مختلف ناشی از باز بودن محیط و فاصله زیاد آن از محل زندگی خود بیابید.
در مکانهای باز، باید مطمئن شوید که کندو در برابر بادهای شدید محافظت میشود. همچنین، کندو باید در برابر سرقت و حمله حیوانات امن باشد یا بتوان بهراحتی برای آن امنیت ایجاد کرد. از دیگر نکات مهم میتوان به داشتن پایهای محکم و ثابت برای قرارگیری کندو و تأمین دسترسی مناسب زنبورها به آب اشاره کرد. در زمینهای باز معمولاً منابع شهد و گرده فراوان است، بنابراین از این بابت نگرانی خاصی وجود ندارد.
کنارههای زمین، در امتداد حصارها، مکانهای بسیار مناسبی برای قرار دادن کندو هستند. البته بهتر است این حصار در امتداد مسیرهای پررفتوآمد مانند جادهها نباشد. همچنین، باید مطمئن شوید که کندو بهراحتی قابل دسترسی باشد.
از آنجا که در اغلب زنبورستانهای میدانی هدف، ارائه خدمات گردهافشانی است، کندوها بهصورت پراکنده چیده میشوند. این پراکندگی باعث کاهش امکان محافظت از هر کندو بهطور مجزا در برابر دزدان یا حیوانات میشود. بنابراین باید تدابیر امنیتی بهگونهای اتخاذ شود که تمام کندوها را بهصورت کلی پوشش دهد.
محل قرار دادن کندو در مناطق شهری

زنبورداری در مناطق شهری کار دشواری است. با این حال زنبورداران شهری موفقی وجود دارند که توانستهاند راهکارهایی برای تعیین محل مناسب کندو در محیطهای شهری بیابند و فعالیتهای زنبورداری خود را با موفقیت ادامه دهند. بسیاری از آنها کندوهای خود را روی پشتبام قرار میدهند و برخی نیز به زنبورداری در فضاهای بسته روی میآورند.
در مناطق شهری، معمولاً با خطر حمله حیوانات به کندو مواجه نیستید. اما در عوض، خطر سرقت کندو و محصولات آن بالا بوده و احتمال بروز نارضایتی از سوی همسایگان نیز وجود دارد.
برخی ملاحظات خاص درباره محل قرار دادن کندو در محیطهای شهری عبارتاند از:
تحلیل اولیه و عدم تصمیمگیری زودهنگام
پیش از آنکه اقدام به خرید کندو، تجهیزات، ابزارها و سایر وسایل موردنیاز برای زنبورداری کنید، باید محل قرارگیری کندو را تعیین کرده باشید. از قرار گرفتن در موقعیتی که همه تجهیزات را تهیه کردهاید ولی مکان مناسبی برای قرار دادن کندو ندارید، پرهیز کنید.
ارتباط با همسایگان
در محیطهای شهری، همواره با همسایگان در نزدیکی خود سروکار دارید. باید با آنها با درک متقابل و منصفانه تعامل داشته باشید. اقدامات لازم برای حفظ ایمنی آنها را انجام دهید. میتوانید همسایگان خود را در جریان قرار دادن کندو یا کندوهای خود در محل بگذارید.
در برخی محلههای شهری، باغچههای محلی وجود دارند. میتوانید با مسئولان این باغچهها تماس بگیرید و پیشنهاد دهید که کندوی شما را در آن مکان قرار دهند. اغلب باغچههای محلی از حضور زنبورها برای گردهافشانی گیاهانشان استقبال میکنند. این نوع همکاری معمولاً بهصورت متقابل و بدون نیاز به ارائه محصولات کندو به آنها صورت میگیرد.
همچنین، هنگام تصمیمگیری درباره محل قرار دادن کندو در محیط شهری، باید به میزان پذیرش زنبورداری از سوی همسایگان نیز توجه داشته باشید. بسیاری از مردم از زنبورها میترسند و صرف دیدن کندو میتواند موجب نگرانی آنها شود. باید تصمیم بگیرید که آیا میخواهید همسایگان را در جریان زنبورداری خود بگذارید یا این فعالیت را پنهانی انجام دهید.
اگر همسایگان نسبت به این موضوع موضع منفی ندارند، میتوانید کندو را در مکانی قرار دهید که برای برخی قابل رؤیت باشد. با این حال، نباید آن را در معرض دید کامل و واضح همه افراد قرار دهید. در صورتی که تصمیم به پنهان نگه داشتن فعالیت خود گرفتید، کندو را از دید همسایگان مخفی کنید. حتی میتوانید آن را به رنگ خانه یا حصار اطراف رنگآمیزی کرده تا در محیط استتار شود.
ایمنی پشتبام برای نگهداری کندو

پشتبامها محل مناسبی برای زنبورداری شهری هستند، اما چالشهایی از نظر ایمنی برای زنبوردار و کلنی زنبورها به همراه دارند.
- چالش اول این است که مطمئن شوید که دسترسی به پشتبام آسان و ایمن است تا بتوانید کندو را بهدرستی مدیریت کنید. پشتبامی که تنها از طریق مسیرهای دشوار یا خطرناک قابل دسترسی است، برای زنبورداری مناسب نیست.
- چالش دوم در زنبورستانهای پشتبامی، محدودیت فضاست. نباید کندو را بیش از حد به لبه پشتبام نزدیک کنید. حوادث ممکن است رخ دهند و شما در هنگام کار با لباس زنبورداری تعادل خود را از دست داده و سقوط کنید. فاصله کافی کندو از لبه پشتبام، احتمال خطر را کاهش میدهد. اگر پشتبام تحت مدیریت شماست، نصب موانع بلند و محکم در اطراف آن برای جلوگیری از سقوط افراد، توصیه میشود.
- چالش سوم، وزش بادهای شدید است. در پشتبامها، شدت باد بیشتر از سطح زمین است. باید یک محافظ مناسب در برابر باد برای کندو نصب کنید. همچنین، تمام اجزای کندو را با تسمهها و وزنههای قوی محکم کنید تا از جا کنده نشوند یا باد آنها را جابهجا نکند.
محل قرار دادن کندو در مناطق حومه شهری
زنبورداری در مناطق حومه معمولاً بهصورت زنبورداری در حیاط پشتی انجام میشود. هنگام انتخاب محل کندو در این مناطق، باید نکات ایمنی برای انسانها و حیوانات اطراف کندو را در نظر بگیرید. همچنین امنیت کندو نیز اهمیت دارد، مخصوصاً در برابر دزدانی که به محصولات یا خود کندو طمع دارند.
در حومه شهر، حیوانات معمولاً تهدید بزرگی برای کندوها نیستند، مگر اینکه چنین حیواناتی در آن منطقه خاص حضور داشته باشند. در چنین شرایطی، مطمئن شوید که دسترسی حیوانات به کندو آسان نباشد. این موضوع را میتوان بهراحتی با فنسکشی و بالا بردن کندو از سطح زمین انجام داد.
در زنبورداری حومهای، وجود آب نزدیک کندو بسیار مهم است. همچنین بهتر است کندوها از دید همسایگان پنهان باشند. بین کندو و مسیرهای تردد (مانند پیادهروها و خیابانها) مانعی قرار دهید تا مسیر پرواز زنبورها بهصورت عمودی بالا برود. همچنین میتوانید ورودی کندو را در جهت مخالف مسیر تردد تنظیم کنید.
از طرفی، باید کندو را از نورهایی که شب روشن میمانند محافظت کنید. برای این منظور میتوان از چراغهای مجهز به حسگر حرکتی استفاده کرد. همچنین میتوان ورودی کندو را در جهت مخالف این نورها قرار داد یا با نصب یک مانع کوچک، کندو را در سایه آن قرار داد.
نتیجهگیری
با رعایت اصول پایهای در انتخاب محل قرارگیری کندو، میتوانید زنبورداری ایمنی را تجربه کرده و نتایج بهتری از فعالیت خود بهدست آورید. هنگامی که کندو در جای مناسبی قرار گیرد، هم شما از زنبورداری لذت خواهید برد و هم زنبورها زیستگاه مطلوبی خواهند داشت.
زنبورداری در هر دو محیط شهری و روستایی قابل اجرا و سودمند است. زنبورهای عسل میتوانند تا کیلومترها دورتر از کندو برای یافتن منابع مورد نیاز خود پرواز کنند. درست است که شاید نتوانید همه الزامات محلیابی کندو را بهدلیل محدودیتهای مالی یا فضایی رعایت کنید، اما بهتر است تا حد امکان شرایط لازم را فراهم آورید.

از همراهی شما سپاسگزاریم و امیدواریم مطالعه این مقاله برایتان سودمند و لذتبخش بوده باشد. برایتان آرزوی موفقیت داریم. اگر در خصوص انتخاب بهترین مکان برای کندوها تجربه یا نظر خاصی دارید لطفا جهت بهره برداری دیگران آنرا در قسمت دیدگاه ها به اشتراک بگذارید 💐
ترجمه مقاله توسط مرکز تخصصی زنبورداری و پرورش ملکه ارجان


